ခြင်ကျားအကြောင်းသိကောင်းစရာများ

"Aedes" ဟု နာမည်ပေးထားသော ခြင်ကျားဆိုသည်မှာ နာမည်နှင့် အညီ ကိုယ်ခန္ဓာနှင့် ခြေချောင်းတွေဟာ အဖြူနှင့်အမဲကျားအစင်းလေးတွေရှိသောခြင်အမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ ခြင်ကျားပေါက်ဖွားလာပုံကတော့ ခြက်ကျားဥမှတစ်ဆင့် ခြင်လောက်လန်း၊ထိုခြင်လောက်လန်းမှအရွယ်ရောက်ခြင်ကျားအဖြစ်သို့ အသွင်ပြောင်းကာခြင်ကျားဖြစ်လာပါသည်။ အခြားသောခြင်မျိုးစေ့တွေနှင့် ကွာခြားသောအချက်မှာ ခြင်ကျားသည် နေ့ခင်းပိုင်းမှာသာကိုက်တတ်ခြင်းဖြစ်ပြီး မိုးလင်းစနံနက်ခင်းနှင့် ညနေစောင်းအချိန်တွေဟာ ခြင်ကျားများရဲ့ပျော်မွှေ့ရာအချိန်ကာလဖြစ်ပါသည်။ ခြင်ကျားများသည် ရေကြည်ရေသန့် တွင်ပေါက်ဖွားကြပြီး နေအိမ်များရှိ ပန်းအိုးများ၊ရေသိုလှောင်သောရေစည်များ၊တိုင်ကီများ၊အုတ်ကန်များနှင့်အိုးခွက်များ၊မိုးရေကျန်ရှိနေတတ်သောဘူးခွံများ၊ခွက်များ၊တာယာဟောင်းများ၊ဝါးငုတ်များ၊သစ်ခေါင်းပေါက်များနှင့်ကျောက်တွင်းပေါက်များတွင်ပေါက်ဖွားလေ့ရှိပါသည်။ Aedes ( ခြင်ကျား) မှာ Aedes aegypti နဲ့ Aedes albopictus ဆိုပြီး မျိုးစိတ်နှစ်ခုရှိပါသည်။ Aedes aegypti ကို မြို့ပေါ် ဒေသတွေမှာတွေ့ရတတ်ပြီးလူ့သွေးတွေ စုပ်ကာ ရှင်သန်လေ့ရှိပါသည်။ Aedes albopictus ကိုတော့ တောထဲမှာ အတွေ့များပြီး တိရိစ္ဆာန်တွေရဲ့ သွေးကို စုပ်ယူကာ အာဟာရမှီဝဲလေ့ရှိပါသည်။

Aedes aegypti ခြင်ကျားအမျိုးအစားကြောင့် လူအတော်အများဖြစ်ပွားလေ့ရှိသော သွေးလွန်တုပ်ကွေးရောဂါဖြစ်ပွားရတတ်ပါသည်။ ဒီခြင်ကျားဟာ ရောဂါပိုးရှိတဲ့သူကို ကိုက်ပြီး တစ်ခြားတစ်ယောက်ကို ကိုက်တဲ့အခါမှာ သွေးလွန်တုပ်ကွေးရောဂါ ကူးစက်ဖြစ်ပွားပါသည်။နောက်ရှားပါးတဲ့ အခြေအနေတစ်ခုကတော့ သွေးလွန်တုပ်ကွေး ရောဂါရှိတဲ့သွေးနဲ့ မိမိရဲ့ သွေးထွက်နေတဲ့ နေရာထိမိလို့ ကူးစက်ခြင်းပါ။ သွေးလွန်တုပ်ကွေးဟာ များသောအားဖြင့် အရှေ့တောင်အာရှ၊ တောင်နဲ့ အလယ်ပိုင်း အမေရိက၊ အာဖရိကတို့မှာ အဖြစ်များပါသည်။ နောက်အဖြစ်များတဲ့ လူတွေမှာ ကလေးတွေ၊ ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်တွေ နဲ့ လူကြီးပိုင်းတွေပါပါသည်။ Aedes aegypti ကြောင့် အခြား ကူးစက်နိုင်တဲ့ ရောဂါတွေကတော့ -

* ဆင်တုပ်ကွေး ( chikungunya)
* ဇီကာဗိုင်းရပ်စ် (zika)
* yellow fever နှင့်
* Rift Valley disease ရောဂါတို့ဖြစ်ပါသည်။

ထိုသို့ရောဂါဆိုးများ ရန်မီကာကွယ်ဖို့အတွက် နေအိမ်၊ကျောင်း၊ရုံးများတွင်ခြင်ကျားမပေါက်ပွားစေရန်လိုအပ်ပြီး ခြင်ကျားနှင့်လောက်လန်း များကို နှိမ်နင်းနိုင်ရန်အောက်ပါအတိုင်းလိုက်လံဆောင်ရွက်ဖို့လိုအပ်ပါသည်။
* ရေစည်၊ရေအိုးများကိုခြင်များမခိုအောင်းနိုင်ရန်အတွက် လုံခြုံစွာဖုံးအုပ်ထားပါ။
* ခြင်ကျားလောက်လန်းများတွေရှိပါကမည်သည့် အိုး၊ခွက်မဆိုရေကိုသွန်ခြင်း၊လဲလှယ်ခြင်းများပြုလုပ်ပေးပါ။
* ဘုရားပန်းအိုး၊နတ်စင်အိုးနှင့် အိမ်တွင်းအလှပန်းအိုးများကို (၃) ရက်လျှင်တစ်ကြိမ်ဆေးကြောလဲလှယ်ပါ။
* ရေရှားပါသောနေရာဒေသများတွင်ခြင်ကျားလောက်လန်းများအားရေစစ်ဖြင့်ခပ်ပြီးဖယ်ရှားပါ။
* ရေတင်ကျန်နိုင်သော ပလပ်စတစ်ဘူးခွံ၊ပုလင်းခွံ၊အိုး၊ခွက်၊ဘက်ထရီအိုးနှင့် တာယာဟောင်းများကို မြေမြုပ်ပြီးစနစ်တကျစွန့်ပစ်ပေးပါ။
* သစ်ခေါင်း၊ဝါးခေါင်းများ၊ရေအိုင်၊ဗွက်အိုင်ငယ်များကိုဝိုင်းဝန်းမြေဖို့ပါ။
* တစ်ကိုယ်ရည် ခြင်ကာကွယ်ရေးနည်းလမ်းများဖြစ်သော အင်္ကျီလက်ရှည်၊ဘောင်းဘီရှည်ဝတ်ဆင်ခြင်း၊ခြင်မကိုက်ဆေးလိမ်းခြင်းများကိုဆောင်ရွက်ပါ။
* အချိန်တိုင်းအိပ်လျှင်ခြင်ထောင်ဖြင့်သာအိပ်စက်အနားယူပါ။

ခြင်ကျားလောက်လန်းများအားနှိမ်နှင်းန်ုင်ပြီး ခြင်ကျားကြောင့်ကူးစက်ဖြစ်ပွားတတ်သောရောဂါဘေးအန္တရာယ်တွေမှကင်းဝေးနိုင်ကြပါစေ