စိတ်ပူပန်ခြင်းတွေကိုသဘာဝနည်းလမ်းတွေနှင့်ထိန်းချုပ်ခြင်း
(၁) အေးချမ်းသောနေရာတွေမှာ မိမိဖြစ်ချင်တာတွေကိုစိတ်ကူးယဉ်ကြည့်ပါ။
အေးချမ်းသောနေရာဆိုသည်မှာများသောအားဖြင့်မိမိနေထိုင်သောနေအိမ်ဖြစ်ပါတယ်။တနေကုန်စိတ်ဖိစီးမှုအပြည့်ဖြင့်ကြိုးစားလုပ်ကိုင်ပြီးချိန်အိမ်ရောက်တဲ့အခါမျိုးမှာ (၅) မိနစ်ခန့် မိမိကိုယ်ကိုဖြစ်ချင်တာတွေကိုမှေးစက်အနားယူရင်းစိတ်ကူးယဉ်ကြည့်ပါ။စိတ်ကိုအပန်းပြေ ပျော်ရွှင်စေရုံမကစိတ်ကိုကောင်းဘက်ကတွေးတောခြင်းကိုလေ့ကျင့်ပေးသလိုလဲဖြစ်စေပါတယ်။
(၂) အသက်ပြင်းပြင်းရှူခြင်းကိုလေ့ကျင့်ပါ။
အသက်ပြင်းပြင်းရှူသွင်းပြီး လေပြန်ထုတ်ခြင်းအလေ့အကျင့်သည် ဦးနှောက်ထဲမှ စိုးရိမ်ပူပန်မှုဖြစ်နေသောစနစ်တစ်ခုကို စိတ်ပြေလျော့စေခြင်း၊ပျော်ရွှင်စေခြင်းစနစ်သို့ပြောင်းလဲပေးနိုင်ပါတယ်။
(၃) အဆိုးဆုံးသောအခြေအနေတွေကိုကြိုတင်လက်ခံတတ်ပါစေ
တစ်ခါတစ်ရံမှာ ပျော်ရွှင်စရာတွေချည်းမျှော်လင့်နေရင်းက စိတ်ညစ်စရာတွေပေါ်တတ်တာမျိုးကိုတွေ့ကြုံဖူးကြမှာပါ။ ထိုဖြစ်စဉ်ကို ပြောင်းပြန်အသုံးချပြီး အဆိုးဆုံးအခြေအနေတွေကို ကြိုတင် လက်ခံတွေးတောသောအကျင့်လေ့ကျင့်ပေးခြင်းကကောင်းသောကိစ္စဖြစ်လာတတ်သလိုအကောင်းမြင်စိတ်ကိုပိုမိုမြှင့်တက်စေပါတယ်။
(၄) စိတ်ရှုပ်စရာတွေရယ်မောနိုင်ပါစေ
စိတ်ရှုပ်စရာ၊စိုးရိမ်စရာတွေကို လွတ်မြောက်ဖို့အတွက် တွေးကြောက်နေရတာထက်သာမာန်ဟာသအနေဖြင့်သတ်မှတ်ပြီးထိပ်တိုက်တွေ့ဖြေရှင်းနိုင်ရပါမယ်။
ရယ်မောစရာအဖြစ်သတ်မှတ်ခြင်းကစိတ်ကိုသက်သာစေရုံဖြစ်ပြီးဖြေရှင်းရာမှာလဲနည်းလမ်းမှန်စေပါတယ်။
(၅) နေ့စဉ်တရားထိုင်သောအလေ့အကျင့်လုပ်ပါ။
အထက်ဖော်ပြပါနည်းလမ်းတွေကိုလိုက်လုပ်ဖို့ဆိုတာစိတ်တည်ငြိမ်အောင်မထားနိုင်ရင်သာမာန်နေနဲ့မလွယ်ကူပါဘူး။ စိတ်တည်ငြိမ်စေဖို့အတွက်တရာထိုင်ခြင်းကအကောင်းဆုံးပါပဲ။
(၆) မိမိကိုယ်ကိုသုံးသပ်သောအကျင့်လုပ်ပါ။
တစ်နေ့တာမှာ ဘယ်အရာတွေကမိမိကို စိတ်ရှုပ်စေလဲ၊စိုးရိမ်စရာတွေဖြစ်စေသလဲစသည်တို့ကိုချရေးပြီးထိုအရာတွေကိုဘယ်လိုဖြေရှင်းသင့်လဲဆိုတာမိမိကိုကိုသုံးသပ်အဖြေရှာပါ။
(၇) အနှိပ့်ခံပေးပါ။
အနှိမ့်ခံပေးခြင်းအားဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းအကြောများပြေလျော့စေပြီး စိတ်ကိုသက်သာစေတဲ့အတွက် စိတ်ပူစရာတွေကိုစိတ်အေးစွာစဉ်းစားနိုင်စေပါတယ်။
(၈) လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ပါ။
လေ့ကျင့်ခန်းပုံမှန်လုပ်ပေးခြင်းဖြင့် အရိုးအကြောတွေကိုပြေလျော့ကာကျန်းမာစေရုံမကစိတ်ကိုပါကျန်းမာကြံ့ခိုင်စေပါတယ်။
(၉) မိမိစိတ်ကိုပြေလျော့စေမယ့်အရာတစ်ခုခုလုပ်ပါ။
မိမိနှစ်သက်အရာအရ စာအုပ်ဖတ်ခြင်း၊ရုပ်ရှင်ကြည့်ခြင်း၊သီချင်းနားထောင်ခြင်းစသည်တို့ကလည်းစိတ်ကိုပြေလျော့စေပြီးစိတ်ပူပန်ခြင်းမှခတ္တကင်းဝေးစေပါတယ်။
(၁၀) နေ့စဉ်အစားအသောက်တွေမှာအချို၊ကဖိန်း၊အရက်တွေကိုဖယ်ရှားပါ။
သွေးတွင်းသကြားဓာတ်ကိုမြှင့်စေသော၊စိတ်ကိုထိုင်းမှိုင်းစေသောအစားအသောက်တွေကိုလျော့စားသောက်ပေးခြင်းသည်လည်းစိတ်ကျန်းမာရေးကိုထိရောက်စေပါတယ်။
(၁၁) ရေများများသောက်ပေးပါ။
ရေဓာတ်ဆုံးရှုံးမှူကလည်းဦးနှောက်နှင့်အာရုံကြောတွေကို ထိုင်းမှိုင်းစေပြီး ကော်ဖီ၊အင်အားဖြည့်အချိုရည်တွေအစားရေကိုပိုမိုသောက်ခြင်းကစိတ်ကျန်းမာရေးအတွက်အကျိုးရှိစေပါတယ်။
(၁၂) စကားပြောပေးပါ။
မိမိယုံကြည်ရသောသူငယ်ချင်း၊အတွေ့အကြုံရှိသူတွေဖြင့်ပုံမှန်စကားပြောတိုင်ပင်ခြင်းသည်လည်းအကြံဉာဏ်ရပြီးစိတ်ပူပန်မှုကိုလျော့စေပါတယ်။
(၁၃) အိပ်ရေးဝပါစေ။
အိပ်ရေးမသောအခါ စိတ်ရှုပ်ထွေးမှူကိုပိုမိုဖြစ်စေပြီး အိပ်မပျော်ခြင်းနှင့်စိတ်ရှုပ်ထွေးခြင်းသံသရာကိုမဖြစ်ဖို့အတွက် အိပ်ရေးဝဝအိပ်နိုင်စေဖို့နည်းလမ်းကိုရှာရပါမယ်။
[Zawgyi]
စိတ္ပူပန္ျခင္းေတြကိုသဘာဝနည္းလမ္းေတြႏွင့္ထိန္းခ်ဳပ္ျခင္း
(၁) ေအးခ်မ္းေသာေနရာေတြမွာ မိမိျဖစ္ခ်င္တာေတြကိုစိတ္ကူးယဥ္ၾကည့္ပါ။
ေအးခ်မ္းေသာေနရာဆိုသည္မွာမ်ားေသာအားျဖင့္မိမိေနထိုင္ေသာေနအိမ္ျဖစ္ပါတယ္။တေနကုန္စိတ္ဖိစီးမႈအျပည့္ျဖင့္ႀကိဳးစားလုပ္ကိုင္ၿပီးခ်ိန္အိမ္ေရာက္တဲ့အခါမ်ိဳးမွာ (၅) မိနစ္ခန႔္ မိမိကိုယ္ကိုျဖစ္ခ်င္တာေတြကိုေမွးစက္အနားယူရင္းစိတ္ကူးယဥ္ၾကည့္ပါ။စိတ္ကိုအပန္းေျပ ေပ်ာ္႐ႊင္ေစ႐ုံမကစိတ္ကိုေကာင္းဘက္ကေတြးေတာျခင္းကိုေလ့က်င့္ေပးသလိုလဲျဖစ္ေစပါတယ္။
(၂) အသက္ျပင္းျပင္းရႉျခင္းကိုေလ့က်င့္ပါ။
အသက္ျပင္းျပင္းရႉသြင္းၿပီး ေလျပန္ထုတ္ျခင္းအေလ့အက်င့္သည္ ဦးေႏွာက္ထဲမွ စိုးရိမ္ပူပန္မႈျဖစ္ေနေသာစနစ္တစ္ခုကို စိတ္ေျပေလ်ာ့ေစျခင္း၊ေပ်ာ္႐ႊင္ေစျခင္းစနစ္သို႔ေျပာင္းလဲေပးႏိုင္ပါတယ္။
(၃) အဆိုးဆုံးေသာအေျခအေနေတြကိုႀကိဳတင္လက္ခံတတ္ပါေစ
တစ္ခါတစ္ရံမွာ ေပ်ာ္႐ႊင္စရာေတြခ်ည္းေမွ်ာ္လင့္ေနရင္းက စိတ္ညစ္စရာေတြေပၚတတ္တာမ်ိဳးကိုေတြ႕ႀကဳံဖူးၾကမွာပါ။ ထိုျဖစ္စဥ္ကို ေျပာင္းျပန္အသုံးခ်ၿပီး အဆိုးဆုံးအေျခအေနေတြကို ႀကိဳတင္ လက္ခံေတြးေတာေသာအက်င့္ေလ့က်င့္ေပးျခင္းကေကာင္းေသာကိစၥျဖစ္လာတတ္သလိုအေကာင္းျမင္စိတ္ကိုပိုမိုျမႇင့္တက္ေစပါတယ္။
(၄) စိတ္ရႈပ္စရာေတြရယ္ေမာႏိုင္ပါေစ
စိတ္ရႈပ္စရာ၊စိုးရိမ္စရာေတြကို လြတ္ေျမာက္ဖို႔အတြက္ ေတြးေၾကာက္ေနရတာထက္သာမာန္ဟာသအေနျဖင့္သတ္မွတ္ၿပီးထိပ္တိုက္ေတြ႕ေျဖရွင္းႏိုင္ရပါမယ္။
ရယ္ေမာစရာအျဖစ္သတ္မွတ္ျခင္းကစိတ္ကိုသက္သာေစ႐ုံျဖစ္ၿပီးေျဖရွင္းရာမွာလဲနည္းလမ္းမွန္ေစပါတယ္။
(၅) ေန႔စဥ္တရားထိုင္ေသာအေလ့အက်င့္လုပ္ပါ။
အထက္ေဖာ္ျပပါနည္းလမ္းေတြကိုလိုက္လုပ္ဖို႔ဆိုတာစိတ္တည္ၿငိမ္ေအာင္မထားႏိုင္ရင္သာမာန္ေနနဲ႔မလြယ္ကူပါဘူး။ စိတ္တည္ၿငိမ္ေစဖို႔အတြက္တရာထိုင္ျခင္းကအေကာင္းဆုံးပါပဲ။
(၆) မိမိကိုယ္ကိုသုံးသပ္ေသာအက်င့္လုပ္ပါ။
တစ္ေန႔တာမွာ ဘယ္အရာေတြကမိမိကို စိတ္ရႈပ္ေစလဲ၊စိုးရိမ္စရာေတြျဖစ္ေစသလဲစသည္တို႔ကိုခ်ေရးၿပီးထိုအရာေတြကိုဘယ္လိုေျဖရွင္းသင့္လဲဆိုတာမိမိကိုကိုသုံးသပ္အေျဖရွာပါ။
(၇) အႏွိပ့္ခံေပးပါ။
အႏွိမ့္ခံေပးျခင္းအားျဖင့္ ခႏၶာကိုယ္အတြင္းအေၾကာမ်ားေျပေလ်ာ့ေစၿပီး စိတ္ကိုသက္သာေစတဲ့အတြက္ စိတ္ပူစရာေတြကိုစိတ္ေအးစြာစဥ္းစားႏိုင္ေစပါတယ္။
(၈) ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ပါ။
ေလ့က်င့္ခန္းပုံမွန္လုပ္ေပးျခင္းျဖင့္ အ႐ိုးအေၾကာေတြကိုေျပေလ်ာ့ကာက်န္းမာေစ႐ုံမကစိတ္ကိုပါက်န္းမာႀကံ့ခိုင္ေစပါတယ္။
(၉) မိမိစိတ္ကိုေျပေလ်ာ့ေစမယ့္အရာတစ္ခုခုလုပ္ပါ။
မိမိႏွစ္သက္အရာအရ စာအုပ္ဖတ္ျခင္း၊႐ုပ္ရွင္ၾကည့္ျခင္း၊သီခ်င္းနားေထာင္ျခင္းစသည္တို႔ကလည္းစိတ္ကိုေျပေလ်ာ့ေစၿပီးစိတ္ပူပန္ျခင္းမွခတၱကင္းေဝးေစပါတယ္။
(၁၀) ေန႔စဥ္အစားအေသာက္ေတြမွာအခ်ိဳ၊ကဖိန္း၊အရက္ေတြကိုဖယ္ရွားပါ။
ေသြးတြင္းသၾကားဓာတ္ကိုျမႇင့္ေစေသာ၊စိတ္ကိုထိုင္းမႈိင္းေစေသာအစားအေသာက္ေတြကိုေလ်ာ့စားေသာက္ေပးျခင္းသည္လည္းစိတ္က်န္းမာေရးကိုထိေရာက္ေစပါတယ္။
(၁၁) ေရမ်ားမ်ားေသာက္ေပးပါ။
ေရဓာတ္ဆုံးရႈံးမႉကလည္းဦးေႏွာက္ႏွင့္အာ႐ုံေၾကာေတြကို ထိုင္းမႈိင္းေစၿပီး ေကာ္ဖီ၊အင္အားျဖည့္အခ်ိဳရည္ေတြအစားေရကိုပိုမိုေသာက္ျခင္းကစိတ္က်န္းမာေရးအတြက္အက်ိဳးရွိေစပါတယ္။
(၁၂) စကားေျပာေပးပါ။
မိမိယုံၾကည္ရေသာသူငယ္ခ်င္း၊အေတြ႕အႀကဳံရွိသူေတြျဖင့္ပုံမွန္စကားေျပာတိုင္ပင္ျခင္းသည္လည္းအႀကံဉာဏ္ရၿပီးစိတ္ပူပန္မႈကိုေလ်ာ့ေစပါတယ္။
(၁၃) အိပ္ေရးဝပါေစ။
အိပ္ေရးမေသာအခါ စိတ္ရႈပ္ေထြးမႉကိုပိုမိုျဖစ္ေစၿပီး အိပ္မေပ်ာ္ျခင္းႏွင့္စိတ္ရႈပ္ေထြးျခင္းသံသရာကိုမျဖစ္ဖို႔အတြက္ အိပ္ေရးဝဝအိပ္ႏိုင္ေစဖို႔နည္းလမ္းကိုရွာရပါမယ္။